بازنمایی (Representation)
مفهوم بازنمایی در مطالعات رسانه ای جنبه محوری دارد. این مفهوم با تلاش هایی که برای ترسیم واقعیت صورت می گیرد، رابطه تنگاتنگ دارد. بازنمایی را «تولید معنا از طریق چارچوب های مفهومی و زبان» تعریف می کنند. جریان مداوم و مکرر بازنمایی رسانه ها از جهان واقع، به طرز قوی بر ادراکات و کنش های مخاطبان تأثیر می گذارد زیرا فرض بر این است که این بازنمایی ها عین واقعیت است (مهدی زاده، 1384، صص 127-126). افلاطون معتقد است که بازنمایی جهانی از توهمات بوجود می آورد که از «امر واقع» فاصله دارد. برخلاف افلاطون، ارسطو به بازنمایی به عنوان واسطه یا کانالی می نگرد که انسان از طریق آن به «امر واقع» نزدیک می شود.
در خصوص بازنمایی رسانه ای از جهان واقعیت می توان موارد زیر را برشمرد :
1- براساس مطالعات فرهنگی و رسانه ای، بازنمایی عین واقعیت نیست، حتی اگر خوانندگان و مخاطبان گاهی اوقات ممکن است وسوسه شوند بر اساس بازنمایی رسانه ها از واقعیت، قضاوت و داوری نمایند. بازنمایی- حتی فیلم های مستند- نتیجه فرایند گزینش است که همواره جنبه های خاصی از واقعیت را برجسته می کند و جنبه های دیگری را نادیده می گیرد.
2- تلاش رسانه ها مصروف بازتاب (انعکاس) جهان «واقعی» نمی شود. رسانه ها ذاتاً جهان واقعیت را بازنمایی می کنند، زیرا بدون شکاف میان واقعیت و انگاره رسانه ای، «ژانر رسانه ای» بی معنا خواهد بود.
3- در عصری که جامعه شناسان به «ساخت اجتماعی واقعیت» باور دارند و پُست مدرنیست ها با ادعای معرفت عینی و اصل واقعیت، چالش می کنند، مفهوم «واقعی» زیر سؤال است. ساختار گرایان اجتماعی مدعی اند که بازنمایی واقعیت، عین واقعیت و حقیقت نیست؛ زیرا بازنمایی، یک موضوع و رویداد را چارچوب گذاری می کند و از یک واقعیت چند بعدی و چند وجهی، عناصری را بر می گزیند و عناصری را وامی نهد (همان). بنا به تعریف خبر که آنرا مترادف با روایتی از واقعیت می داند، اخبار بر اساس ارزش و هنجارهای سازمان خبری و مؤلفه های ایدئولوژیک و قدرت محور حاکم بر سازمان خبری، واقعیت را دگرگون می کند و روایتی از واقعیت را به مخاطب ارائه می کند.
بازنمایی رسانه ای
با یادخدا
در یکی از سایتهای خبری-تحلیلی فارسی(عصر ایران) تیتریکی از اخبار که توجه بیننده را به خود جلب می کرد بدین شکل بود:
توريست اسرائيلي: من هم از جمهوري اسلامي سوغاتي گرفتم
ماجرا از این قرار است که یک شب،یک هواپیماهای مسافربری ترکیه ای به نام"تركيش ايرلانز" که به مقصد بمبئی در حرکت بود به علت نقص فنی در تهران فرود اظطراری می نماید .یکی ازمسافران این هواپیما فردی اسرائیلی به نام "بنی" است که تیتر این خبر را وی اظهار کرده است.
اودر فرودگاه بمبئي گفته که: مسئولان ايراني رفتار فوق العاده خوبي با وي داشته اند و حتي يك سوغاتي کوچک از آنها گرفته است. وي در مصاحبه با هاآرتص(روزنامه ی اسرائیلی) اظهار داشت که ايراني ها مي دانستند كه من اسرائيلي هستم و با اين حال رفتار خوبي با من داشتند.حتي ايراني ها يك سوغاتي كوچك به من دادند؛ يك جعبه چوبي مزين به طرح هاي سنتي.
اين توريست اسرائيلي افزود: ايراني ها آدم هاي بسيار خوبي هستند، من سعي كردم كه خود را يك انگليسي جا بزنم اما آنها مي دانستند كه من اسرائيلي ام و با اين حال يك محافظ شخصي برايم تعیین کردند.
شاید مخاطب با خواندن این خبر از خود بپرسد که چرا این مسافر اسرائیلی از این برخورد ایرانیان با او شگفت زده شده است؟مگر قبل ازدیدن برخورد مناسب دولت ایران با او ،چه پیش زمینه و نگاهی نسبت به ایران داشته است؟اصلا چرا او سعی کرده از ملیت خویش فرار کند و خود را انگلیسی معرفی کند ؟آیا معنی عمل او اینست که او از ایرانی ها و برخورد با آنها ترس و واهمه داشته ؟اگر پاسخ این سوال مثبت است چه عاملی این ذهنیت منفی را در او ایجاد کرده است؟
برای پاسخ به این سوالات لازم است که ابتدا بر تعریف بازنمایی تامل بیشتری داشته باشیم و چگونگی تحقق این مفهوم را در رسانه ها مورد بررسی قرار دهیم و دوباره به این سولات برگردیم.
همانطور که می دانیم یکی از عوامل موثر در ساخت ذهنیت تک تک افراد جامعه نسبت به یک موضوع مشخص،رسانه ها به عنوان ابزار بازنمایی جهان واقعی و پیرامونی ما هستند.
رسانه ها از زبان مشخصی متناسب با اهداف و ایدئولوژی خاص خویش،برای ایجاد یک فهم مشترک در بین افراد جامعه استفاده می کنند.
اما باید بدانیم که زبان مساوی با واقعیت نیست بلکه زبان ابزار بازنمایی واقعیت است.(عاملی)
منظور از بازنمایی یک نوع دلالت کننده ایست که یا منعکس کننده ی واقعیت بیرونی است و یا تصویر دست کاری شده ای از عینیت خارجی است(عاملی).
|
+| نوشته شده توسط
سید اکبر دهقان نیری در دوشنبه دوازدهم اردیبهشت 1390
|
